Wargawski

Rola

Wargawski h. Rola (in. Rolicz), vel Wargowski, w woj. łęczyckim i poznańskim. Pisali się z Wargawy (Wargowy). Są jednego pochodzenia z Roliczami Jarochowskimi oraz Wituńskimi vel Witońskimi z Witoni.

Nazwisko wzięli od wsi Wargawa, w parafii Witonia, pow. Łęczyca. Na początku XVI wieku wsie: Wargawa Stara albo Duża (łac. „Varga antiqua”), Wargawa Budki („Wargawa buthki”) i Wargowa, należały do parafii Witonia. Dwie pierwsze dawały z łanów folwarcznych i kmiecych dziesięcinę plebanowi w Witoni, ostatnia dawała tylko z folwarcznych, zaś kmiecie oddawali kustodii łęczyckiej (Łaski, Lib. Ben., t. 2/488). 

Według regestrów poborowych powiatu łęczyckiego z 1576 r. wieś Wargawa Stara, w par. Witunia, własność B. Szamowskiego, miała 9 łanów, karczmę, 1 łan pusty, 8 osadników. Część Wargawa Dudek, własność Jadwigi Wargawskiej, płaciła od 1 łanu, 1 zagrodnika. W części W. Dutki płacił Mateusz Jarochowski od 2 łanów, 2 zagrodników, karczmy, 2 rzemieślników, 3 osadników; Jan Szamowski od 7 łanów, karczmy (Pawiński, Wielkp., t. 2/87 i 141).

Niesiecki wymienia Macieja Wargowskiego, kanonika kujawskiego w 1547 r., Jakuba Wargawskiego (1628), Rafała, kanonika krakowskiego i dawnego administratora żup krakowskich, oraz Stanisława, wzmiankowanego w Kaliskiem w 1697 r. Podaje również N. Wargawską, żonę Jędrzeja Kucharskiego, i N. (Michała), który poślubił Aleksandrę Koźmińską (Niesiecki).

W XVI wieku niektórzy z Wargawskich od dóbr po matce, Małgorzacie Jarochowskiej herbu Lubicz, nazywali się Jarochowski-Wargawski. Byli to zapewne bracia Macieja, kanonika kujawskiego i poznańskiego.

Z Wargowa, w pow. poznańskim, wyszli Wargowscy należący prawdopodobnie do herbu Szeliga.

• KATARZYNA Wargawska h. Rola (ok. 1740-po 1784), c. zapewne Michała i Aleksandry Koźmińskiej, siotra Domicelli, żona Marcina Juńskiego; jej siostra rodzona Domicella, profeska w zakonie norbertanek w Krakowie, posiadała sumę zapisaną na dobrach Kuczowola in. Kuczewola, parafia Iwanowice, pow. Kalisz, która to suma po śmierci Domicelli miała przypaść Katarzynie (Dw. Teki; AGZ Kalisz); m. (ok. 1765) Marcin Juński (ok. 1740-po 1789).

• PAWEŁ Wargawski h. Rola (ok. 1730–po 1791?), s. Michała i Aleksandry Koźmińskiej, zastawny posesor dóbr Słupia, w pow. kaliskim; w aktach pisany jest także jako Rola Wargawski, Wargowski (Dw. Teki); wstępuje w aktach wielkopolskich w latach 1779–1789, związany sprawami majątkowymi z Kaliskiem, Poznańskiem i Konińskiem; w regestach określany jako były zastawny posesor dóbr Słupia w pow. kaliskim, a jego ojciec Michał wymieniony został jako dawny dziedzic dóbr Kuczowola (Kuczewola); w 1779 r. występował wspólnie z żoną Salomeą Szczaniecką oraz Tadeuszem z Wodek Wodeckim i Kazimierzem Żółtowskim, reprezentującymi swoje żony Krystynę i Justynę, siostry rodzone Salomei Sczanieckiej (AGZ Poznań); w 1780 r. zapisał Salomei Scz. sumę 14 750 złp. (AGZ Kalisz); w 1784 r. wystąpił w sprawie sumy 1000 złp., pierwotnie zapisanej przez jego zmarłego ojca na rzecz norbertanek krakowskich, dożywotnio dla profeski Domicelli Wargawskiej, a po jej śmierci przypadającej Katarzynie Wargawskiej, żonie Marcina Juńskiego; sumę tę, spadłą na Katarzynę i przysądzoną jej przez ówczesnego dziedzica Kuczowoli, Feliksa Łubieńskiego, starostę nakielskiego, Paweł zapisał następnie Juńskiej (AGZ Kalisz); w 1788 r. wraz z żoną zawarł zapis dożywocia małżeńskiego, został wówczas zapisany w aktach błędnie jako Warganowski (AGZ Poznań); w 1789 r. wraz z żoną prowadził sprawy spadkowe po Antonim Ostrowskim, pułkowniku wojsk koronnych, określonym w regeście jako jego wuj; w związku z tymi sprawami Paweł ustanowił pełnomocnikiem syna Piotra Wargawskiego, natomiast Salomea wyznaczyła na pełnomocnika swego rodzonego brata Franciszka Sczanieckiego (AGZ Konin); ż. (ok. 1760) Salomea Sczaniecka h. Osoria (ok. 1740–po 1789), c. Pawła i Teresy Ostrowskiej; wnuczka Antoniego Ostrowskiego i Doroty Cerekwickiej; w aktach także: Szczaniecka; dzieci: Piotr, Filip.

Źródła: Bork. Spis 480; Dw. Teki (Regesty); Nies. t. 9/230; SGKP t. 12/952-953; Stup. t. 3/166; M. Adamczewski, „Herby szlachty polskiej w kościele farnym św. Jakuba w Szadku”, Biuletyn Szadkowski, t. 5 (2005), s. 47–65; S. Starowolski, Monumenta Sarmatorum (1655); M. i S. Cercha, F. Kopera, Pomniki dawnego Krakowa, t. II, Kraków–Warszawa 1904; L. Łętowski, Katalog biskupów, prałatów i kanoników krakowskich, t. IV, Kraków 1853.